همزمان با افزایش خسارتهای زیستمحیطی ناشی از تردد خودروهای آفرود در عرصههای طبیعی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور ورود این خودروها به جنگلها، مراتع، بیابانها و سواحل خارج از مسیرهای مجاز را ممنوع اعلام کرد؛ اقدامی که میتواند آغاز مسیر برخورد قانونی با تخریبگران طبیعت باشد.
به گزارش رویداد شمال ، سالهاست فعالیت خودروها و موتورسیکلتهای آفرود در مناطق طبیعی کشور به یکی از چالشهای جدی حفاظت از محیطزیست تبدیل شده است. افزایش علاقهمندان به این نوع تفریح، در کنار نبود نظارت کافی و ورود خودروها به مناطق بکر و خارج از مسیرهای تعیینشده، آسیبهای گستردهای به منابع طبیعی وارد کرده است.
گزارشهای میدانی جنگلبانان، محیطبانان، فعالان محیطزیست و ساکنان محلی مناطق مختلف نشان میدهد تردد بیضابطه خودروهای آفرود در عرصههای طبیعی، پیامدهایی همچون فرسایش خاک، نابودی پوشش گیاهی، تخریب زیستگاههای حیاتوحش و افزایش فشار انسانی بر مناطق حساس را به دنبال داشته است.
فرسایش خاک و نابودی پوشش گیاهی؛ هزینه سنگین عبور خودروها
کارشناسان معتقدند حرکت خودروهای آفرود در مسیرهای خارج از جاده، لایههای سطحی خاک را تخریب و روند فرسایش را تسریع میکند؛ موضوعی که در مناطق خشک و نیمهخشک کشور میتواند آثار جبرانناپذیری داشته باشد، چراکه بازسازی خاک در این مناطق فرآیندی بسیار طولانی است.
از سوی دیگر، عبور چرخ خودروها از روی گیاهان، جوانهها و پوششهای طبیعی، موجب کاهش تنوع زیستی و دشوار شدن فرآیند احیای مراتع و عرصههای طبیعی میشود.
ورود خودروهای آفرود به زیستگاههای طبیعی تنها به خاک و پوشش گیاهی آسیب نمیزند، بلکه آرامش حیاتوحش را نیز بر هم میزند.
صدای موتور خودروها، حضور ناگهانی انسانها و تغییر شرایط طبیعی زیستگاهها، باعث ایجاد استرس در گونههای جانوری شده و میتواند روندهای طبیعی مانند تغذیه، جفتگیری و زادآوری حیوانات را مختل کند.
تجربه جهانی؛ آفرود فقط در مسیرهای مشخص
بررسی رویه کشورهای مختلف نشان میدهد آفرودسواری در بسیاری از نقاط جهان ممنوع مطلق نیست، اما تحت قوانین سختگیرانه انجام میشود.
در این کشورها، تردد خودروهای آفرود تنها در مسیرها و محدودههای مشخص امکانپذیر است و ورود به مناطق حفاظتشده، زیستگاههای حساس و پارکهای طبیعی نیازمند مجوزهای خاص است.
همچنین محدودیتهای فصلی، شستوشوی خودرو برای جلوگیری از انتقال بیماریهای گیاهی، ممنوعیت ورود در شرایط پرخطر آتشسوزی، آموزش طبیعتگردی مسئولانه و حتی جریمه، توقیف خودرو و مسئولیت کیفری برای تخریب عمدی از جمله ابزارهای قانونی مورد استفاده قرار میگیرد.
ممنوعیت ورود آفرودها به عرصههای طبیعی
سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در واکنش به افزایش تخریبهای ناشی از فعالیت خودروهای آفرود، با صدور ابلاغیهای بر تشدید نظارت و برخورد قانونی با ورود غیرمجاز این خودروها به عرصههای طبیعی تأکید کرد.
بر اساس این ابلاغیه، تردد خودروها، چهارچرخها و موتورسیکلتهای کراس در جنگلها، مراتع، مناطق بیابانی، کویری و اراضی ساحلی خارج از مسیرهای مجاز ممنوع است و یگان حفاظت منابع طبیعی موظف شده با متخلفان برخورد قانونی کند.
در این دستورالعمل تأکید شده است هرگونه فعالیتی که موجب تخریب خاک، فرسایش اراضی، آسیب به پوشش گیاهی، تخریب زیستگاهها و برهم خوردن تعادل اکولوژیکی شود، مغایر با اهداف حفاظتی منابع طبیعی است.
تشکیل پرونده قضایی برای متخلفان
مهرداد اکبریان، مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، با انتقاد از فعالیتهای «افسارگسیخته» آفرودسواران در عرصههای طبیعی، از ممنوعیت تردد بیضابطه این خودروها خبر داد و گفت: تا زمان تدوین و ابلاغ شیوهنامه جامع ساماندهی، با متخلفان به عنوان تخریبکنندگان منابع طبیعی برخورد قانونی خواهد شد.
وی با بیان اینکه هدف سازمان منابع طبیعی حذف کامل آفرود نیست، افزود: مشکل اصلی، ورود بدون برنامه و خارج از ضابطه خودروهای آفرود به مناطق حساس طبیعی است.
اکبریان ادامه داد: برای ساماندهی این فعالیت، تدوین شیوهنامهای تخصصی با همکاری دستگاههای مرتبط از جمله وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و فدراسیون موتورسواری و اتومبیلرانی در دستور کار قرار گرفته تا محدودههای مجاز فعالیت مشخص شود.
خودروهای قدرتمندتر، تخریبهای گستردهتر
مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی با اشاره به افزایش قدرت خودروهای آفرود امروزی اظهار کرد: این خودروها در مقایسه با گذشته توان تخریب بیشتری دارند و ورود آنها به مناطق بکر موجب از بین رفتن گونههای گیاهی، تخریب پوشش طبیعی و تشدید فرسایش در مناطق بیابانی میشود.
به گفته وی، حتی در مناطقی که برای تثبیت شنهای روان و مقابله با گردوغبار عملیات جنگلکاری انجام شده، عبور خودروهای آفرود میتواند این اقدامات را بیاثر کند.
نیاز به ساماندهی قانونی آفرودسواری
با وجود ممنوعیت تردد غیرمجاز، کارشناسان معتقدند مدیریت این حوزه نیازمند همکاری میان دستگاههای مسئول، استفاده از فناوریهای پایش، افزایش گشتهای حفاظتی و فرهنگسازی میان علاقهمندان به آفرود است.
تدوین ضوابط مشخص برای برگزاری تورها و مسابقات آفرود در مسیرهای تعیینشده میتواند راهکاری باشد که ضمن حفظ طبیعت، امکان فعالیت قانونی علاقهمندان این رشته را نیز فراهم کند.
سازمان منابع طبیعی از شهروندان خواسته است در صورت مشاهده هرگونه تخریب یا تردد مشکوک خودروهای آفرود در عرصههای طبیعی، موضوع را از طریق شمارههای ۱۵۰۴ و ۱۳۹ به یگان حفاظت منابع طبیعی اطلاع دهند تا اقدامات لازم برای جلوگیری از خسارتهای بیشتر انجام شود.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید