مسمومیت همیشه با یک حادثه بزرگ یا مواجهه با ماده‌ای ناشناخته اتفاق نمی‌افتد؛ گاهی مصرف خودسرانه یک دارو، نگهداری نامناسب مواد شوینده و سموم، استفاده از مکمل‌های ورزشی بدون آگاهی یا بی‌احتیاطی در استفاده از وسایل گرمایشی می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. بسیاری از این عوامل در محیط زندگی روزمره حضور دارند و همین موضوع، ضرورت افزایش آگاهی و رعایت نکات پیشگیرانه را دوچندان می‌کند.
به گزارش رویداد شمال | به گفته کارشناسان، بیش از ۸۰ درصد مسمومیت‌ها در محیط خانه اتفاق می‌افتد؛ محیطی که در نگاه نخست امن به نظر می‌رسد، اما گاهی به دلیل بی‌توجهی به شیوه نگهداری و مصرف مواد شیمیایی و دارویی، به محل بروز حوادث جدی تبدیل می‌شود.
رعنا دیزجی، متخصص سم‌شناسی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی، در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر اهمیت پیشگیری از مسمومیت‌ها، اظهار می‌کند: مسمومیت‌ها ممکن است عوارضی بر جای بگذارند که حتی تا پایان عمر زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین شناخت عوامل خطر و پیشگیری از وقوع آن‌ها اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از مسمومیت‌ها در محیط منزل رخ می‌دهد، می‌افزاید: خانواده‌ها با شناخت عوامل خطر و توجه به ویژگی‌های گروه‌های سنی مختلف می‌توانند نقش مهمی در کاهش این حوادث داشته باشند.
وقتی کنجکاوی به تجربه‌ای پرخطر تبدیل می‌شود
نوجوانان و جوانان از جمله گروه‌هایی هستند که ممکن است تحت تأثیر کنجکاوی، تبلیغات یا وعده‌های جذاب به مصرف برخی مواد محرک و ترکیبات غیرمجاز روی بیاورند؛ موادی که گاهی با عنوان افزایش تمرکز در ایام امتحانات، انرژی‌زایی یا بهبود عملکرد ورزشی معرفی می‌شوند.
دیزجی در این باره هشدار می‌دهد: تصور اینکه یک بار تجربه کردن برخی مواد مشکلی ایجاد نمی‌کند، باور درستی نیست؛ زیرا ویژگی‌های ژنتیکی و فردی انسان‌ها متفاوت است و ممکن است ماده‌ای در یک فرد واکنش شدیدی ایجاد نکند، اما در فرد دیگری آسیب‌های ساختاری و غیرقابل بازگشت به دنبال داشته باشد.
به گفته این متخصص سم‌شناسی، برخی مواد محرک و ناخالصی‌های موجود در ترکیبات الکلی دست‌ساز می‌توانند به سیستم عصبی مرکزی و قلبی‌عروقی آسیب برسانند و حتی موجب صدمات دائمی مغزی یا نابینایی شوند.
مکمل‌های ورزشی؛ میان وعده تناسب اندام و تهدید سلامت
افزایش تمایل به تناسب اندام و عضله‌سازی، مصرف مکمل‌های ورزشی را نیز گسترش داده است. در این میان، برخی افراد بدون مشورت با متخصصان و صرفاً براساس توصیه‌های غیرتخصصی، اقدام به مصرف انواع پودرها، قرص‌ها و فرآورده‌های تزریقی می‌کنند.
دیزجی با تأکید بر اینکه واکنش بدن افراد به ترکیبات شیمیایی یکسان نیست، می‌گوید: نمی‌توان یک فرمول واحد را برای همه ورزشکاران تجویز کرد؛ چراکه میزان تحمل اندام‌های حیاتی مانند کبد و کلیه در برابر این فرآورده‌ها متفاوت است.
در این میان، استروئیدهای آنابولیک از جمله ترکیبات پرخطری هستند که با هدف افزایش حجم عضلات و تغییر ظاهر بدن مصرف می‌شوند. مصرف این مواد می‌تواند با عوارضی مانند آسیب‌های کبدی و قلبی، افزایش فشار خون، اختلالات هورمونی و تغییرات رفتاری همراه باشد.
همچنین برخی مکمل‌های غیرمجاز و تقلبی ممکن است حاوی ترکیبات محرک، مواد اعتیادآور یا فلزات سنگین باشند؛ موادی که مصرف آن‌ها بدون آگاهی از ترکیبات و عوارض احتمالی، سلامت مصرف‌کنندگان را تهدید می‌کند.
جعبه دارو؛ خطری در دسترس اعضای خانواده
در کنار مواد ورزشی و محرک، داروهای روزمره نیز یکی از عوامل مهم بروز مسمومیت هستند. مصرف دارو بدون تجویز پزشک، استفاده از داروهای باقی مانده از نسخه‌های قبلی و مصرف داروی تجویز شده برای دیگران، از رفتارهایی است که می‌تواند پیامدهای ناخواسته‌ای به دنبال داشته باشد.
فاطمه عباسی به‌عغنوان یک داروساز، در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر ضرورت مصرف صحیح داروها، اظهار می‌کند: هر ماده‌ای حتی اگر خاصیت درمانی داشته باشد، در صورت مصرف نادرست می‌تواند مشکل ایجاد کند و افراد باید نسبت به مقدار مصرف و نحوه استفاده از داروها دقت داشته باشند.
وی توصیه می‌کند: داروها دور از دسترس کودکان نگهداری شوند و افراد از مصرف داروهای باقی مانده از نسخه‌های قبلی یا داروهای تجویز شده برای سایر اعضای خانواده خودداری کنند.
شوینده‌ها و سموم؛ مراقب ترکیب‌های خطرناک باشید
مواد شوینده و پاک‌کننده نیز از جمله اقلام پرمصرف در خانه هستند که استفاده نادرست از آن‌ها می‌تواند به مسمومیت و آسیب‌های جدی تنفسی منجر شود. ترکیب سفیدکننده‌ها با مواد اسیدی یا ترکیبات آمونیاکی، گازهای سمی تولید می‌کند که استنشاق آن‌ها برای سلامت دستگاه تنفسی خطرناک است.
در کنار این مواد، استفاده از سموم کشاورزی برای نگهداری گیاهان آپارتمانی و انتقال آن‌ها به محیط خانه نیز می‌تواند خطرآفرین باشد.
محمد پیری، کارشناس گیاه‌پزشکی، در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر ضرورت نگهداری اصولی سموم آفت‌کش، می‌گوید: این مواد باید در شرایط مناسب و دور از دسترس اعضای خانواده نگهداری شوند و نباید در ظروفی قرار گیرند که احتمال اشتباه گرفتن آن‌ها با مواد خوراکی وجود داشته باشد.
وی انتقال سموم به بطری‌های نوشیدنی یا ظروف مواد غذایی را یکی از اشتباهات خطرناک دانسته و می‌افزاید: در صورت بروز مسمومیت با مواد شیمیایی، بهتر است ظرف اصلی ماده هنگام مراجعه به مرکز درمانی همراه فرد باشد تا تشخیص و درمان با دقت بیشتری انجام شود.
مونوکسیدکربن؛ خطری بی‌بو در روزهای سرد
با کاهش دما و افزایش استفاده از وسایل گرمایشی، خطر مسمومیت با مونوکسیدکربن نیز بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. این گاز بی‌رنگ و بی‌بوست و به همین دلیل ممکن است افراد بدون آنکه متوجه حضور آن شوند، در معرض آن قرار گیرند.
سردرد، سرگیجه، حالت تهوع، رخوت و خواب‌آلودگی از جمله علائم مسمومیت با این گاز است. بررسی سلامت دودکش‌ها، اطمینان از خروج مناسب محصولات احتراق و خودداری از استفاده از اجاق‌های خوراک‌پزی برای گرم کردن محیط، از نکات مهم پیشگیری از این نوع مسمومیت به شمار می‌رود.
در زمان مسمومیت چه باید کرد؟
شناخت علائم و اقدام صحیح در لحظات اولیه مسمومیت اهمیت زیادی دارد. یکی از اشتباهات رایج در مواجهه با برخی مسمومیت‌های خوراکی، وادار کردن فرد به استفراغ است؛ اقدامی که به‌ویژه در مسمومیت با مواد اسیدی، قلیایی و شوینده‌ها می‌تواند آسیب بیشتری به بافت‌های گوارشی وارد کند.
در موارد مواجهه با گازهای سمی نیز انتقال فرد به فضای باز و دور شدن از محل آلودگی در اولویت قرار دارد. همچنین نباید بدون توصیه کادر درمان، اقدام به خوراندن شیر، آب‌نمک یا سایر مواد به فرد مسموم کرد.
شهروندان استان زنجان می‌توانند در صورت مواجهه با داروها و مواد سمی، برای دریافت راهنمایی‌های تخصصی و پیش از انجام اقدامات خودسرانه، با مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی زنجان تماس بگیرند.
مسمومیت‌ها همیشه نتیجه حوادث غیرمنتظره نیستند؛ گاهی یک بی‌احتیاطی ساده در مصرف دارو، نگهداری سموم و شوینده‌ها یا استفاده از وسایل گرمایشی زمینه‌ساز حادثه‌ای جدی می‌شود. رعایت اصول ایمنی، دور نگه داشتن مواد خطرناک از دسترس کودکان، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و مکمل و توجه به توصیه‌های کارشناسان، اقداماتی هستند که می‌توانند از بسیاری از این حوادث پیشگیری کنند.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید