گزارش اکتبر ۲۰۲۶ اکونوویس نشان می‌دهد شاخص جهانی قیمت کالاها از فوریه تا سپتامبر ۴۱ درصد افزایش یافته است؛ در این میان، انرژی با رشد ۶۱.۱ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کرده و بازارهای نفت و گاز تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی قرار گرفته‌اند.
به گزارش رویداد شمال، بازارهای جهانی کالا در پی تشدید تنش‌های نظامی و اختلال در زنجیره تأمین انرژی، بار دیگر با موجی از افزایش قیمت‌ها مواجه شده‌اند. بر اساس گزارشی که اکونوویس در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرده، شاخص جهانی قیمت کالاها از فوریه تا سپتامبر امسال ۴۱ درصد رشد کرده است؛ افزایشی که بیش از همه از جهش قیمت انرژی تأثیر پذیرفته است.
بر اساس این گزارش، قیمت انرژی در دوره مورد بررسی ۶۱.۱ درصد و قیمت مواد غذایی ۹.۱ درصد افزایش یافته است. این اختلاف نشان می‌دهد شوک‌های ژئوپلیتیکی اخیر، بیشترین فشار را بر بازار انرژی وارد کرده‌اند.
در حالی که قیمت کالاهای جهانی از سال ۲۰۲۳ روندی نزولی داشت، آغاز جنگ در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ مسیر بازار را تغییر داد. هرچند قیمت‌ها در ماه‌های مه، ژوئن و ژوئیه از اوج اولیه فاصله گرفتند، تشدید تنش‌ها در سپتامبر بار دیگر موج صعودی را به بازارهای جهانی بازگرداند.
بازگشت نفت به بالای ۱۰۰ دلار؛ تنگه هرمز در کانون نگرانی بازار
بازار جهانی نفت از مهم‌ترین بخش‌هایی است که تحت تأثیر تحولات نظامی و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی قرار گرفته است. بر اساس گزارش اکونوویس، میانگین قیمت نفت خام با احتساب شاخص‌های وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI)، برنت و دبی، پس از آغاز جنگ به ۹۶ دلار در هر بشکه در مارس و ۱۰۴ دلار در آوریل رسید.
با کاهش بخشی از شوک اولیه، میانگین قیمت نفت در ژوئن به ۸۲ دلار و در ژوئیه به ۸۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت؛ اما تشدید دوباره تنش‌ها پیرامون تنگه هرمز، روند بازار را تغییر داد و میانگین ماهانه قیمت نفت در سپتامبر به ۱۰۲ دلار رسید.
این رقم از افزایش ۵۰.۴ درصدی نسبت به فوریه و رشد ۶۸ درصدی از ابتدای سال حکایت دارد.
تنگه هرمز یکی از مسیرهای راهبردی انتقال انرژی در جهان است و هرگونه اختلال در تردد نفتکش‌ها می‌تواند هزینه تأمین انرژی را افزایش دهد. بازگشت قیمت نفت به محدوده بالای ۱۰۰ دلار همچنین نشان می‌دهد کاهش قیمت‌ها در تابستان به معنای پایان ریسک‌های عرضه نبوده است.
گاز اروپا ۸.۶ برابر آمریکا قیمت خورد؛ فشار تازه بر صنایع اروپایی
بازار گاز طبیعی نیز از پیامدهای اختلال در زنجیره تأمین انرژی تأثیر پذیرفته است. طبق گزارش اکونوویس، میانگین قیمت گاز طبیعی در اروپا در سپتامبر ۲۰۲۶ به ۲۵.۴ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (MMBtu) رسید؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۲۲ تاکنون.
در همین ماه، میانگین قیمت گاز طبیعی در آمریکا حدود ۳ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا بود؛ به این ترتیب، گاز در بازار اروپا حدود ۸.۶ برابر آمریکا قیمت داشت.
تفاوت ساختار تأمین انرژی در دو منطقه، یکی از عوامل اصلی این شکاف قیمتی است. آمریکا بخش قابل‌توجهی از گاز مورد نیاز خود را در داخل تولید می‌کند، اما اروپا به واردات، به‌ویژه گاز طبیعی مایع‌شده (LNG)، وابستگی بیشتری دارد و در برابر اختلالات عرضه جهانی آسیب‌پذیرتر است.
بر اساس این گزارش، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، تعطیلی تأسیسات رأس لفان قطر و بسته‌شدن تنگه هرمز از عوامل تشدید فشار بر بازار گاز اروپا بوده‌اند. تنگه هرمز نیز مسیر انتقال حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی LNG معرفی شده است.
پایین بودن سطح ذخایر گاز اروپا در آغاز سال ۲۰۲۶ نیز بر نگرانی‌های بازار افزوده است. ترکیب ذخایر محدود، وابستگی به واردات و اختلال در عرضه می‌تواند هزینه انرژی را برای صنایع، نیروگاه‌ها و مصرف‌کنندگان اروپایی افزایش دهد و بر رقابت‌پذیری بنگاه‌های اقتصادی این قاره اثر بگذارد.
با این حال، تداوم این فشارها به مدت اختلال در عرضه، امکان جایگزینی محموله‌ها و سرعت بازگشت ظرفیت‌های صادراتی بستگی دارد.
رکورد تاریخی مس؛ هوش مصنوعی و محدودیت عرضه در کانون افزایش قیمت
در بازار فلزات صنعتی، مس روندی متفاوت از انرژی را تجربه کرده است. اگرچه تحولات ژئوپلیتیکی بر بازار این فلز نیز اثر می‌گذارند، رشد تقاضای صنعتی و فناوری و محدودیت ظرفیت تولید از عوامل مهم افزایش قیمت آن به شمار می‌روند.
طبق گزارش اکونوویس، میانگین ماهانه قیمت مس در سپتامبر ۲۰۲۶ به رکورد ۱۴ هزار و ۴۷۴ دلار در هر تن متریک رسید؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۵ درصد افزایش نشان می‌دهد.
مس در شبکه‌های برق، تجهیزات الکترونیکی، خودروهای برقی، انرژی‌های تجدیدپذیر و زیرساخت‌های صنعتی کاربرد گسترده‌ای دارد. در سال‌های اخیر، توسعه مراکز داده و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی نیز به افزایش تقاضا برای این فلز کمک کرده است.
در سمت عرضه، محدودیت سرمایه‌گذاری در معادن جدید، اختلالات عملیاتی و سیاسی در کشورهای بزرگ تولیدکننده، به‌ویژه آمریکای لاتین، و زمان‌بر بودن توسعه ظرفیت‌های استخراج، افزایش سریع تولید را دشوار کرده‌اند.
بررسی روند بلندمدت قیمت مس نیز از تأثیر چرخه‌های اقتصادی و تحولات ساختاری صنعت حکایت دارد. رشد اقتصادی چین در دهه ۲۰۰۰ یکی از محرک‌های اصلی افزایش قیمت این فلز بود؛ به‌طوری که قیمت مس از کمتر از یک دلار در هر پوند در سال ۲۰۰۳ به بیش از چهار دلار در سال ۲۰۰۸ رسید.
پس از بحران مالی جهانی، قیمت‌ها کاهش یافتند و در سال ۲۰۱۱ بار دیگر به اوج رسیدند. از سال ۲۰۲۰ نیز اختلالات ناشی از همه‌گیری کرونا و تغییرات تقاضا، شرایط بازار را دگرگون کرد. قیمت مس در سال ۲۰۲۱ از ۴.۷ دلار در هر پوند عبور کرد و بنا بر گزارش یادشده، از سال ۲۰۲۲ تاکنون نیز حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد بازار مس با دو فشار هم‌زمان مواجه است: محدودیت‌های توسعه ظرفیت تولید در کوتاه‌مدت و رشد تقاضای بلندمدت ناشی از برقی‌سازی، انرژی‌های پاک و گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی.
بازار جهانی کالاها میان شوک جنگ و تغییرات ساختاری
تحولات سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد افزایش قیمت کالاها را نمی‌توان صرفاً به یک عامل نسبت داد. در بازار انرژی، تنش‌های نظامی، اختلال در مسیرهای انتقال نفت و گاز و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی نقش برجسته‌ای داشته‌اند؛ در مقابل، در بازار فلزات صنعتی، محدودیت عرضه و رشد تقاضای ناشی از فناوری‌های جدید اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
رشد ۴۱ درصدی شاخص جهانی کالاها و افزایش ۶۱.۱ درصدی قیمت انرژی از فوریه تا سپتامبر، بیانگر شدت شوک واردشده به بازارهای انرژی است. در همین دوره، رشد ۹.۱ درصدی قیمت مواد غذایی نشان می‌دهد میزان تأثیرپذیری گروه‌های مختلف کالا از تحولات اخیر یکسان نبوده است.
تداوم تنش‌ها پیرامون تنگه هرمز می‌تواند ریسک افزایش قیمت نفت و گاز را حفظ کند. در اروپا نیز وابستگی به واردات انرژی و رقابت برای تأمین محموله‌های LNG، این قاره را در برابر شوک‌های عرضه آسیب‌پذیرتر می‌کند.
در بازار فلزات، رکوردشکنی قیمت مس نشان می‌دهد حتی کاهش احتمالی تنش‌های سیاسی و نظامی نیز لزوماً تمام فشارهای قیمتی را از بین نمی‌برد؛ زیرا عواملی مانند تقاضای مراکز داده، توسعه شبکه‌های برق و محدودیت ظرفیت استخراج، مستقل از تحولات کوتاه‌مدت ژئوپلیتیکی بر بازار اثر می‌گذارند.
در مجموع، گزارش اکونوویس تصویری از بازاری ارائه می‌دهد که در آن ریسک‌های ژئوپلیتیکی و تغییرات ساختاری اقتصاد جهانی به‌طور هم‌زمان بر قیمت‌ها اثر می‌گذارند. مسیر آینده بازار کالاها نیز به تحولات جنگ، وضعیت عرضه انرژی، بازگشت ظرفیت‌های مختل‌شده و روند سرمایه‌گذاری در صنایع معدنی و زیرساخت‌های فناوری وابسته خواهد بود. منبع: تسنیم
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید