با افزایش ناترازی گاز پس از جنگ و پیش‌بینی کسری حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعبی در زمستان پیش‌رو، نگرانی‌ها درباره تأمین پایدار گاز و عبور از روزهای سرد سال افزایش یافته است؛ شرایطی که بار دیگر احتمال بازگشت بخاری‌های نفتی به خانه‌ها را به ذهن می‌آورد.
به گزارش رویداد شمال ، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با هشدار درباره تشدید ناترازی گاز در زمستان پیش‌رو اعلام کرد: آسیب به ظرفیت تولید در جریان جنگ، کسری گاز کشور را به حدود ۴۸۰ تا ۵۳۰ میلیون مترمکعب رسانده است؛ هرچند با احیای بخشی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده، حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب به تولید بازگشته است. او قیمت پایین انرژی و نبود انگیزه کافی برای اصلاح الگوی مصرف را از عوامل اصلی ناترازی دانست.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، با اشاره به چالش‌های تأمین گاز در زمستان پیش‌رو، از تشدید ناترازی انرژی پس از آسیب‌دیدن تأسیسات تولید گاز در جریان جنگ خبر داد و بر ضرورت صرفه‌جویی مردم و اصلاح ساختار مصرف انرژی تأکید کرد.
وابستگی گسترده به گاز؛ یکی از ریشه‌های ناترازی
ایران با وجود برخورداری از دومین ذخایر بزرگ گاز و چهارمین ذخایر بزرگ نفت جهان، با یکی از جدی‌ترین چالش‌های اقتصادی خود در حوزه انرژی، یعنی ناترازی تولید و مصرف، روبه‌رو است؛ مشکلی که عوامل مختلفی در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند.
توکلی با اشاره به سهم بالای گاز در سبد انرژی کشور، به شرق گفت: حدود ۷۲ تا ۷۳ درصد سبد مصرف انرژی ایران را گاز تشکیل می‌دهد و بیش از ۸۰ درصد نیروگاه‌های برق کشور نیز به این سوخت وابسته هستند.
به گفته وی، این وابستگی گسترده باعث شده است هرگونه اختلال در عرضه و تقاضای گاز، علاوه بر صنعت گاز، بخش برق و زنجیره وسیعی از فعالیت‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران افزود: گازرسانی گسترده به شهرها و روستاهای کشور، بدون برخورداری از یک طرح جامع انرژی و تنوع کافی در سبد سوخت، تقاضای قابل‌توجهی برای گاز ایجاد کرده است؛ تقاضایی که طی سال‌های گذشته روندی افزایشی داشته و فشار مضاعفی بر شبکه تأمین وارد کرده است.
وی با اشاره به تفاوت ساختار مصرف انرژی در ایران و بسیاری از کشورهای جهان، اظهار کرد: در حالی که کشورهای مختلف از ترکیبی متنوع از سوخت‌های فسیلی، انرژی‌های تجدیدپذیر و انرژی هسته‌ای استفاده می‌کنند، بخش عمده بار تأمین انرژی در ایران بر دوش صنعت گاز قرار گرفته است؛ وضعیتی که زمینه‌ساز تشدید ناترازی شده است.
قیمت پایین انرژی؛ مانعی برای اصلاح الگوی مصرف
توکلی، قیمت‌گذاری دستوری و پایین‌بودن بهای انرژی را از عوامل مهم ناترازی دانست و گفت: قیمت پایین انرژی، انگیزه مصرف‌کنندگان خانگی و صنعتی را برای کاهش مصرف و استفاده از تجهیزات کم‌مصرف کاهش داده است.
وی با اشاره به وضعیت مصرف انرژی در بخش صنعت توضیح داد: برخی بنگاه‌های اقتصادی، هزینه انرژی را به‌طور مؤثر در محاسبات قیمت تمام‌شده محصولات خود لحاظ نمی‌کنند و همچنان از تجهیزات و ماشین‌آلات پرمصرف استفاده می‌کنند.
به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در برخی موارد، ماشین‌آلات دست‌دومی که به دلیل مصرف بالای انرژی در کشورهای دیگر از چرخه استفاده خارج شده‌اند، در ایران همچنان مشتری دارند؛ زیرا پایین‌بودن قیمت انرژی، هزینه استفاده از این تجهیزات را برای تولیدکنندگان قابل‌تحمل می‌کند.
توکلی با اشاره به قوانین بالادستی افزود: در قانون هدفمندی یارانه‌ها، قانون اصلاح الگوی مصرف و برنامه‌های توسعه کشور، از برنامه پنجم تا برنامه هفتم، بر اصلاح ساختار مصرف و قیمت‌گذاری انرژی تأکید شده است؛ با این حال، این اصلاحات در مرحله اجرا به نتیجه مورد انتظار نرسیده‌اند.
وی همچنین به تأثیر قیمت پایین انرژی بر مصرف خانگی اشاره کرد و گفت: در شرایطی که انرژی ارزان است، سازندگان ساختمان انگیزه کافی برای سرمایه‌گذاری در تجهیزات کم‌مصرف و رعایت الزامات مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان ندارند.
او افزود: در بخش خانگی نیز گاهی هم‌زمان با فعالیت وسایل سرمایشی، افراد برای گرم‌شدن از پتو استفاده می‌کنند یا در زمستان، با وجود روشن‌بودن وسایل گرمایشی، درها و پنجره‌ها باز می‌مانند.
توکلی با اشاره به دمای متعارف آسایش در ساختمان‌ها گفت: دمای مناسب آسایش در زمستان حدود ۱۸ تا ۲۱ درجه و در تابستان بین ۲۳ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد است؛ با این حال، فرهنگ مصرف انرژی در کشور با این الگوها فاصله دارد.
ناترازی گاز پس از جنگ به بیش از ۵۰۰ میلیون مترمکعب رسید
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با تشریح وضعیت تولید و مصرف گاز در زمستان پیش‌رو گفت: کشور پیش از آغاز جنگ، در دوره اوج مصرف با کسری روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب گاز مواجه بود؛ اما آسیب‌دیدن ظرفیت تولید به میزان حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در جریان جنگ، این شکاف را به حدود ۴۸۰ تا ۵۳۰ میلیون مترمکعب رساند.
به گفته وی، برای بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده به مدار تولید، اقداماتی زودهنگام در دستور کار قرار گرفت و مسئولیت احیای ظرفیت تولید پالایشگاه‌های چهارم و ششم به شرکت ملی گاز و پالایشگاه‌های سوم و پنجم به شرکت ملی نفت واگذار شد.
توکلی افزود: با اجرای این اقدامات، حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز به مدار بازگشت و کسری پیش‌بینی‌شده برای زمستان امسال که می‌توانست از ۵۰۰ میلیون مترمکعب فراتر برود، به حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب کاهش یافت.
با وجود این اقدامات، ارقام اعلام‌شده از سوی مدیرعامل شرکت ملی گاز نشان می‌دهد که صنعت گاز همچنان با شکافی قابل‌توجه میان تولید و مصرف روبه‌رو است؛ شکافی که در دوره اوج مصرف زمستانی می‌تواند تأمین پایدار گاز را با دشواری مواجه کند.
عرضه گاز در بورس انرژی؛ گام تازه برای کشف قیمت
توکلی در ادامه از عرضه گاز طبیعی در بورس انرژی برای نخستین بار خبر داد و گفت: شرکت ملی گاز ایران با استفاده از ظرفیت ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم توسعه، عرضه گاز از طریق شرکت‌های کارور را در دستور کار قرار داده است.
شرکت‌های کارور گاز، واحدهای صنعتی و تجاری هستند که گاز طبیعی را به‌عنوان سوخت یا خوراک اولیه در فرایند تولید مصرف می‌کنند. پیش از این، تأمین گاز این واحدها عمدتاً از طریق تخصیص اداری و قراردادهای از پیش تعیین‌شده انجام می‌شد؛ اما با عرضه گاز در بورس انرژی، سازوکار تأمین و تعیین قیمت وارد مرحله تازه‌ای شده است.
بر اساس توضیحات مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، عرضه گاز در بورس انرژی امکان کشف قیمت از طریق رقابت میان خریداران و متناسب با میزان عرضه را فراهم می‌کند؛ رویکردی که در مقایسه با تعیین نرخ ثابت اداری، بر سازوکار بازار تکیه دارد.
توکلی اعلام کرد: قیمت کشف‌شده هر مترمکعب گاز در زمان اوج مصرف ۸۴ هزار تومان و در سایر زمان‌ها ۴۳ هزار تومان بوده است.
وی همچنین گفت شرکت‌هایی که توانسته‌اند مصرف انرژی خود را کاهش دهند، از منافع مالی این فرایند نیز برخوردار شده‌اند.
عبور از زمستان دشوار به همراهی مردم نیاز دارد
با وجود احیای بخشی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده تولید گاز و آغاز عرضه گاز در بورس انرژی، ناترازی همچنان یکی از چالش‌های اصلی تأمین انرژی کشور در ماه‌های سرد سال به شمار می‌رود.
تشدید شکاف تولید و مصرف پس از جنگ، وابستگی بالای بخش برق و خانوارها به گاز و نبود انگیزه کافی برای بهینه‌سازی مصرف، ضرورت اتخاذ راهکارهای مؤثر برای مدیریت تقاضا را دوچندان کرده است.
در چنین شرایطی، بهینه‌سازی مصرف در بخش خانگی و صنعتی، استفاده از تجهیزات کم‌مصرف و اصلاح ساختار اقتصادی انرژی می‌تواند در کاهش فشار بر شبکه گاز مؤثر باشد؛ موضوعی که به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، تحقق آن به همراهی مردم و صرفه‌جویی در مصرف گاز نیاز دارد.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید