حذف نام همسر سابق، تغییر نام و نام خانوادگی، اصلاح اطلاعات هویتی و ثبت وقایع ازدواج و طلاق، از مهمترین خدمات سازمان ثبت احوال است که هر کدام بر اساس ضوابط قانونی و در چارچوب مواد ۳۲ و ۳۳ قانون ثبت احوال قابل پیگیری هستند.
به گزارش رویداد شمال ، شناسنامه علاوه بر اینکه مهمترین سند هویتی هر شهروند محسوب میشود، روایتگر وقایع مهم زندگی از جمله تولد، ازدواج، طلاق، فوت همسر و سایر تغییرات سجلی است. قانون ثبت احوال نیز برای ثبت و انعکاس این وقایع، سازوکار و ضوابط مشخصی تعیین کرده است.
مواد ۳۲ و ۳۳ قانون ثبت احوال، نحوه ثبت وقایع ثبتنشده و چگونگی درج آنها در اسناد هویتی را مشخص کرده و در کنار آن، مقررات مربوط به تغییر نام، نام خانوادگی و تعویض شناسنامه نیز در سالهای اخیر تسهیل شده است.
ثبت ازدواج و طلاقی که در دفترخانه ثبت نشدهاند
مطابق ماده ۳۲ قانون ثبت احوال، چنانچه وقایعی مانند ازدواج، طلاق، رجوع یا بذل مدت به هر دلیل در دفاتر رسمی ثبت نشده باشد، امکان ثبت آنها با رعایت شرایط قانونی وجود دارد.
در این موارد، ارائه اقرارنامه رسمی، احراز شرایط قانونی از جمله حداقل سن مقرر و ارائه گواهی عدم ازدواج طرفین، از الزامات ثبت ازدواجهای ثبتنشده است. پس از ثبت نیز رونوشت اقرارنامه برای انجام اقدامات قانونی به مرجع قضایی ارسال میشود.
چه اطلاعاتی در شناسنامه درج میشود؟
بر اساس ماده ۳۳ قانون ثبت احوال، وقایعی مانند ازدواج، طلاق، فوت همسر، رجوع، بذل مدت و فسخ نکاح در سوابق سجلی افراد ثبت میشود.
با این حال، در زمان صدور شناسنامه المثنی، همه سوابق خانوادگی درج نخواهد شد. مطابق قانون، تنها آخرین ازدواج و آخرین طلاق یا بذل مدت در شناسنامه المثنی منعکس میشود و در صورت تعدد زوجات نیز فقط ازدواجهای جاری ثبت خواهند شد.
همچنین اگر ازدواج و طلاق پیش از برقراری رابطه زناشویی (غیرمدخوله) رخ داده باشد، این سابقه در شناسنامه المثنی درج نمیشود.
حذف نام همسر سابق؛ در چه شرایطی ممکن است؟
یکی از پرسشهای متداول شهروندان، امکان حذف نام همسر سابق از شناسنامه است.
مطابق مقررات ثبت احوال، حذف این سابقه تنها در شرایط خاص و با رعایت ضوابط قانونی امکانپذیر است و به صورت عمومی برای همه افراد انجام نمیشود.
از جمله این موارد میتوان به ازدواج و طلاق غیرمدخوله یا سایر شرایطی که قانون برای حذف سابقه پیشبینی کرده، اشاره کرد.
تعویض شناسنامه در چه مواردی انجام میشود؟
تعویض شناسنامه از خدمات سازمان ثبت احوال است که در موارد مختلف از جمله ثبت تغییرات سجلی، اصلاح اطلاعات هویتی، صدور شناسنامه المثنی یا اجرای طرحهای تعویض شناسنامه انجام میشود.
ثبت احوال در دورههای مختلف شرایط و زمانبندی ارائه این خدمات را از طریق اطلاعیههای رسمی اعلام میکند.

تغییر نام؛ بدون مراجعه به دادگاه
یکی از مهمترین تغییرات سالهای اخیر، واگذاری بخش زیادی از فرآیند تغییر نام و نام خانوادگی به سازمان ثبت احوال است.
بر اساس دستورالعملهای شورای عالی ثبت احوال، بسیاری از درخواستهای تغییر نام بدون نیاز به طرح دعوا در دادگاه و از طریق کمیتههای تخصصی بررسی و تصمیمگیری میشود؛ اقدامی که روند دریافت این خدمت را برای متقاضیان تسهیل کرده است.
چه نامهایی قابلیت تغییر دارند؟
درخواست تغییر نام کوچک در برخی موارد قابل بررسی است؛ از جمله:
- نامهایی که کاربرد عمومی خود را از دست دادهاند و متقاضی خواهان انتخاب نامی رایجتر است.
- نامهای غیرایرانی یا نامهایی که با ضوابط نامگذاری کشور همخوانی ندارند.
- حذف یا اضافه شدن بخشی از نام، در صورت پیشبینی در مقررات.
البته تغییر برخی نامها، بهویژه نامهای مذهبی و شناختهشده، تابع محدودیتهای قانونی و بررسیهای دقیقتر است.
تغییر نام خانوادگی و حذف «پور» و «زاده»
تغییر نام خانوادگی نیز مطابق مقررات ثبت احوال امکانپذیر است.
افراد میتوانند در صورت احراز شرایط قانونی، برای حذف برخی پیشوندها یا پسوندهای نام خانوادگی مانند «پور» یا «زاده» و همچنین برخی عناوین مرتبط با محل یا منطقه جغرافیایی درخواست ارائه کنند.
این درخواستها از طریق ادارات ثبت احوال یا دفاتر پیشخوان دولت قابل ثبت است و پس از بررسی مدارک و شرایط قانونی، نتیجه به متقاضی اعلام میشود.
بر اساس مقررات، تغییر نام خانوادگی معمولاً تنها یکبار امکانپذیر است و در صورت انتخاب نام خانوادگی متعلق به شخص دیگر، رعایت حق تقدم دارنده آن الزامی خواهد بود.
خدمات سجلی با مسیر سادهتر
بررسی مقررات ثبت احوال نشان میدهد قانونگذار برای ثبت صحیح وقایع مهم زندگی و بهروزرسانی اطلاعات هویتی، سازوکار مشخصی پیشبینی کرده است.
در کنار آن، اصلاح فرآیندهای اداری و واگذاری بخشی از اختیارات به سازمان ثبت احوال، موجب شده بسیاری از خدماتی مانند تغییر نام، تغییر نام خانوادگی و برخی اصلاحات سجلی، بدون نیاز به مراجعه به دادگاه و در مدت زمان کوتاهتری قابل انجام باشد.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید