کمیته ملی موزهها (ایکوم ایران) در بیانیهای با اشاره به آتشسوزی دیماه ۱۴۰۴ در بازار تاریخی رشت، نسبت به هرگونه بازسازی عجولانه و خارج از ضوابط حفاظتی هشدار داد و تأکید کرد: حریق اخیر معلول سالها غفلت و مداخلات نادرست بوده است.
به گزارش رویداد شمال ؛ در این بیانیه آمده است: بازار تاریخی رشت بهعنوان یکی از مهمترین ساختارهای اقتصادی ـ اجتماعی شمال کشور، صرفاً مجموعهای از بناها نیست، بلکه نظامی زنده و چندلایه از فضا، فعالیت و مناسبات فرهنگی است که بر پایه شبکهای از راستهها، کاروانسراها، تیمچهها و سراها شکل گرفته و نقشی اساسی در هویت شهری رشت دارد.
ایکوم ایران با اشاره به آسیب جدی واردشده به بخشهایی از بازار و سه کاروانسرای ثبتشده در فهرست آثار ملی، تصریح کرده است: حریق اخیر نباید تنها یک حادثه ناگهانی تلقی شود، بلکه نتیجه انباشت سالها بیتوجهی، ضعف سیاستگذاری، فقدان مدیریت ریسک و نادیده گرفتن اصول حفاظت از میراث زنده شهری است؛ وضعیتی که در ادبیات تخصصی حفاظت با عنوان آسیبپذیری انباشته شناخته میشود.
در ادامه این بیانیه تأکید شده است که بازارهای تاریخی بهدلیل تراکم فعالیت، محدودیت فضایی و استفاده از مصالح سنتی، نیازمند سیستمهای اختصاصی اعلام و اطفای حریق، برنامههای مدیریت بحران و سناریوهای واکنش اضطراری هستند؛ با این حال، چنین سازوکارهایی در بازار تاریخی رشت بهصورت یکپارچه و متناسب پیشبینی نشده بود و بخشی از فضاها نیز فاقد پوشش بیمهای متناسب با ارزش فرهنگی و اقتصادی بودهاند.
این نهاد تخصصی با اشاره به مشاهدات میدانی پس از حریق اعلام کرده است: بخش قابل توجهی از تخریبها در ساختوسازهای غیررسمی و فاقد نظارت تخصصی رخ داده؛ مداخلاتی که طی سالهای گذشته با افزایش ارتفاع، تغییر دانهبندی و الحاقات نامتجانس، ایمنی و اصالت بازار را تضعیف کرده بودند. بهگفته امضاکنندگان بیانیه، این ساختوسازهای متأخر با انسداد مسیرهای فرار اضطراری و استفاده از مصالح نامناسب، در گسترش آتش نقش تسریعکننده داشتهاند.
ایکوم ایران همچنین با یادآوری الزامات قانونی مرتبط با آثار ثبتشده ملی و حرایم آنها، تأکید کرده است هرگونه مداخله و تغییر کاربری در محدوده بازار تاریخی رشت باید با رعایت کامل ضوابط قانونی و نظارت مراجع ذیصلاح انجام شود و حتی در شرایط پس از بحران نیز حفظ اصالت و یکپارچگی اثر الزامی است.
در بخش دیگری از این بیانیه با اشاره به تجربههای ناموفق جهانی، از جمله بازسازی شتابزده بازار بیروت پس از جنگ، هشدار داده شده است که بزرگترین تهدید برای میراث آسیبدیده، تصمیمهای عجولانه پس از بحران است؛ تصمیمهایی که میتواند به شکلگیری فضاهای بیهویت و تقلیدی منجر شود.
با این حال، ایکوم ایران آتشسوزی اخیر را در کنار خسارتها، فرصتی برای بازاندیشی و احیای علمی بازار تاریخی رشت دانسته و اعلام کرده است: با آشکار شدن بخشهایی از ساختارهای اصیل تاریخی پس از سوختن الحاقات متأخر، امکان بازشناسی منطق تاریخی بازار و احیای مبتنی بر مستندات، دانش تخصصی و ضوابط بینالمللی فراهم شده است.
در پایان این بیانیه تأکید شده است: اگر مدیریت این بحران با صبر، دانش، مشارکت ذینفعان و پایبندی به قوانین ملی و معیارهای بینالمللی همراه باشد، میتواند به نقطه عطفی برای احیای خردمندانه بازار تاریخی رشت بدل شود؛ احیایی که هم معیشت امروز را پاس بدارد و هم امانتدار تاریخ فردا باشد.
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید